Egzama: Türleri, Sebepleri, Mekanizması
Egzama, cilt bariyerinin bozulduğu, kaşıntılı, döküntülü, kronik veya akut olabilen inflamatuvar bir cilt hastalığıdır. Farklı türleri vardır ve her birinin nedenleri, mekanizmaları ve tedavi yöntemleri değişkenlik gösterir. Bu yazıda, egzamanın türlerini, nedenlerini, mekanizmasını ve tedavi yöntemlerini ele alacağuz.
Egzama Türleri
Atopik Dermatit:
Genetik yatkınlıkla ilişkilidir.
Filaggrin adlı proteinin eksikliği veya az çalışması, cilt bariyerinin bozulmasına neden olur.
Bağışıklık sistemi hücrelerinin (T hücreleri) reseptörlerinin düzgün çalışmaması da bu tür egzamanın nedenlerindendir.
Aşırı sinyal üretimi (Th17, IL-17, IL-22) ciltte inflamasyona ve kaşıntıya neden olur
El Egzaması:
Kimyasallara (deterjan, tarım ilaçları, kuaförlük malzemeleri) yoğun temas sonucu gelişir.
Cilt bariyerinde immün yanıtın bozulmasına neden olur.
Seboreik Dermatit (Yağlı Egzama):
Saçlı deri, kaşlar, sakal bölgesi, burun kenalrarı, kulak arkaları, göğüs üstü ve genital bölgelerde görülür.
Sedef, Parkinson, AIDS gibi hastalıklarla birlikte görülebilir.
Aşırı geçirgen bağırsak, toksinler, ağır metaller, gluten (gliadin) ve Staphylococcus aureus bakterisi bu tür egzamayı tetikler.
Asteotatik Egzama:
Genellikle yaşlılarda görülür.
Ciltte kuruluk ve çatlamalarla karakterizedir.
Staz Dermatiti (Venöz Egzama):
Bacaklarda ve ayak bileklerinde görülür.
Damar içi endotel hücrelerinin hasar görmesi ve kan akışının bozulması sonucu oluşur.
Egzamanın Nedenleri
Genetik Faktörler: Filaggrin proteininin eksikliği veya az çalışması.
Bakteriyel Faktörler: Staphylococcus aureus gibi bakteriler.
Çevresel Faktörler: Kimyasallar, toksinler, ağır metaller.
Stres: Bağışıklık sistemini zayıflatarak egzamayı tetikler.
Beslenme: Vitamin, mineral ve yağ asidi eksiklikleri (B1, B9, B7, çinko, selenyum, D vitamini, omega-3).
Egzama Tedavisi
1. Takviyeler ve Bitkisel Tedaviler
Ardıç Katranı, Kömür Katranı, Soya Katranı:
Cilde %3-4 yoğunlukta uygulanarak inflamatuvar sinyalleri baskılar.
Resveratrol:
Anti-inflamatuvar ve antioksidan özellikleriyle egzama semptomlarını azaltır.
Günde 250-500 mg doz önerilir.
Quercetin:
Mast hücrelerini stabilize ederek histamin salınımını azaltır.
Günde 500-1000 mg doz önerilir.
Hesperidin:
Damar içi endotel hasarını önler ve venöz egzamada etkilidir.
Günde 500-1000 mg doz önerilir.
Zerdeçal (Kurkumin):
AHR (Aril hidrokarbon reseptörü) aktivasyonunu artırarak egzama tedavisinde etkilidir.
Günde 1 çay kaşığı toz zerdeçal etkili sonuç ortaya çıkarır.
Glutatyon:
Toksinlerin ve serbest radikallerin temizlenmesinde önemli rol oynar.
Günde 750-1500 mg doz önerilir.
P5P (B6), Metilfolat (B9), Metilkobalamin (B12):
Özellikle nörodermatit tedavisinde etkilidir.
Günde 2 mg B6, 3 mcg B12, 400 mcg B9 önerilir.
2. Beslenme ve Diyet
Yasaklar:
Süt ve süt ürünleri (tereyağı hariç).
Mısır, pamuk, kanola, ayçiçek yağı (omega-6 içerir).
İşlenmiş etler (salam, sosis, sucuk).
Turşu, ketçap, mayonez, domates.
Fruktoz ve glikoz şurubu içeren gıdalar.
Mono sodyum glutamat (E621 kodu).
Gluten içeren gıdalar (buğday, arpa, çavdar).
Önerilenler:
Fındık yağı ve zeytinyağı.
Omega-3 açısından zengin besinler (balık, keten tohumu).
Taze sebzeler ve meyveler.
3. İlaçlar
Kortikosteroidler/Glukokortikoidler/İmmünosupresifler:
Bağışıklık sistemini baksılayarak inflamasyonu azaltır.
Güçlü kremler 6-8 günden fazla kullanılmamalıdır.
Nemlendiriciler:
Aktif D içeren (Psorcutan beta) veya üre içeren (Urepial lipo) nemlendiriciler önerilir.
Antibiyotikler:
Staphylococcus aureus gibi bakterilerin neden olduğu egzamada kullanılır.
Reçete edilen antibiyotik tam ve eksiksiz kullanılmalıdır.
Sonuç
Egzama, yaşam kalitesini düşüren ancak doğru tedavi ve beslenme ile kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Tedavide sadece semptomları baskılamak değil, kök nedenleri ortadan kaldırmak önemlidir. Toksinler, ağır metaller, stres, bakteriyel enfeksiyonlar ve genetik yatkınlık gibi faktörler dikkate alınarak kapsamlı bir tedavi planı ile ele alınmalıdır.
