Kan Tahlili Değerleri Ne Anlama Gelir:
Kan tahlillerinde sıkça karşılaştığımız parametrelerin yüksek veya düşük çıkması ne demektir? Bu yazıda, RBC, WBC, HGB, ALT, AST, GGT, PLT, NEUT, EO, MCH, RDW, MCHC, MONO, BASO gibi değerlerin anlamlarını inceleyeceğiz. Bu bilgiler, tahlil sonuçlarınızı anlamanıza yardımcı olacak temel bir rehber sayılacak niteliktedir..
1. RBC (Alyuvarlar)
RBC, kırmızı kan hücreleridir. Diğer adıyla eritrosit olarak bilinir. Kemik iliğinde üretilir ve içerisinde oskijen taşıyan hemoglobin (HGB) bulunur. Normal değerler erkeklerde 4.35 – 5.65 trilyon, kadınlarda ise 3.90 – 5.13 trilyon arasındadır.
RBC Yüksekliği Sebepleri:
Yetersiz oksijen alımı (sürekli maske takmak gibi)
Ağır egzersiz
Uyku apnesi
Fazla susuzluk, kalp ve akciğer hastalıkları
Sigara kullanımı
RBC Düşüklüğü Nedenleri:
Demir, B12, B9, B6 eksikliği
Kadınlarda adet dönemi
Bağırsak sisteminde kanama
AIDS, bazı kanserler ve ilaçlar
2. WBC (Akyuvarlar)
WBC, beyaz kan hücreleridir. Diğer deyişle lökosit olarak bilinir. Normal değerler 4500 – 11.000 arasındadır. WBC, kendi içinde çeşitlere ayrılır:
NEUT (Nötrofiller): Bakteri ve mantarlara karşı savaşır.
LYM (Lenfositler): Virüslere karşı savaşır.
EO (Eozinofiller): Parazitlerle savaşır ve kanser hücrelerini işaretler.
BA (Bazofiller): Alerjik reaksiyonlarda görev alır.
MONO (Monositler): Ölü ve hasarlı hücreleri temizler.
WBC Yüksekliği Nedenleri:
Bakteriyel/viral enfeksiyonlar
Ateş, yaralanma, yanık
Alerjik reaksiyonlar
Lupus, romatoid artrit, tiroid hastalıkları
Lösemi, kemik iliği tümörleri
WBC Düşüklüğü Nedenleri:
HIV/AIDS
Kemik iliği yetmezliği
Lenfoma
B12, çinko ve bakır eksikliği
Dalak büyümesi, karaciğer hastalıkları
Yoğun antibiyotik kullanımı, kemoterapi, radyasyon tedavisi
3. PLT (Trombosit)
PLT, kanamalarda ilk müdahaleyi yapan hücrelerdir. Normal değerler 150.000 – 400.000 arasındadır.
PLT Yüksekliği Nedenleri:
Romatizmal hastalıklar
Dalak sorunları
Enfeksiyonlar
Demir eksikliği
Sigara kullanımı
PLT Düşüklüğü Nedenleri:
B12 ve B9 eksikliği
Siroz, lösemi
Aşırı alkol tüketimi
Kemoterapi, radyasyona maruz kalma
HIV, suçiçeği, viral enfeksiyonlar
4. Fibrinojen
Fibrinojen, pıthılaşma sürecinde görev alan bir proteindir. Normal değerler 200 – 400 mg/dL arasındadır.
Fibrinojen Yüksekliği: Yüksek pıhtılaşma riski.
Fibrinojen Düşüklüğü: Kanama riski.
5. D-Dimer
D-Dimer, pıhtılaşma sonrası oluşan bir proteindir. Yüksekliği, damarlarda yaralanma olduğunu ve kanda pıhtılar dolaştığını gösterir.
6. HGB (Hemoglobin)
HGB, kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve oksijen taşıyan moleküldür. Normal değerler erkeklerde 13.5 – 17.5 g/dL, kadınlarda 12.0 – 15.5 g/dL arasındadır.
HGB Yüksekliği Nedenleri:
Yüksek rakım
Sigara kullanımı
KOAH, amfizem gibi akciğer hastalıkları
Anabolik steroid kullanımı
HGB Düşüklüğü Nedenleri:
Demir eksikliği
B12 ve B9 eksikliği
7. MCH / MCHC
MCH, eritrosit içindeki oksijen taşıma kapasitesini gösterir. MCHC ise eritrosit içindeki hemoglobin yoğunluğunu ifade eder.
MCH/MCHC Düşüklüğü: Demir eksikliği anemisi.
MCH/MCHC Yüksekliği: B12 ve B9 eksikliği anemisi.
8. MPV (Trombosit Hacmi)
MPV, trombositlerin ortalama hacmini göstermek için kullanır. Yüksek MPV, yeni trombosit üretiminin arttığını ve damarlarda hasar olduğunu gösterir.
9. PDW (Trombosit Boyut Dağılımı)
PDW, trombosit boyutlarının birbirine yakınlığını ifade eder. Yüksek PDW, trombosit boyutlarının düzensiz olduğunu gösterir.
10. RDW (Eritrosit Dağılım Genişliği)
RDW, eritrosit boyutlarının eşitliğini gösterir. Yüksek RDW, B12 emilim eksikliği (pernisiyöz anemi) gibi durumları işaret eder.
11. ALT / AST
ALT ve AST, karaciğer hasarında kana salınan enzimlerdir. Normalde düşük seviyelerde bulunurlar.
ALT/AST Yüksekliği Nedenleri:
Alkol, ilaçlar, toksinler
Hepatit, siroz gibi karaciğer hastalıkları
ALT/AST Düşüklüğü Nedenleri:
B6, B9 eksikliği
Böbrek sorunları
12. GGT (Gama Glutamil Transferaz)
GGT, karaciğer, safra yolları ve böbrek hasarında yükselen bir enzimdir. Alkol kullanımından sonra hızla yükselir.
GGT Yüksekliği Nedenleri:
Alkol kullanımı
Toksinler, ağır metaller
Glutatyon eksikliği
GGT Düşüklüğü Nedenleri:
Haşimato/hipotiroidi
Kolesterol ilaçları
13. eGFR (Böbrek Fonksiyon Testi)
eGFR, böbreklerin kanı süzme hızını gösterir. Normal değer 90 üzeridir.
eGFR Düşüklüğü:
60-89: Hafif azalmış
45-59: Hafif-orta azalmış
30-44: Orta-şiddetli azalmış
15-29: Şiddetli azalmış
15 altı: Böbrek yetmezliği
Sonuç
Bu yazıda, kan tahlillerinde sıkça karşılaşılan parametrelerin yüksek veya düşük çıkmasının ne anlama geldiğini derledik. Bu bilgiler, tahlil sonuçlarınızı anlamanıza yardımcı olacak temel bir rehber niteliğindedir. Fakat, bu değerlerin birbiriyle olan ilişkileri ve çapraz okumaları da önemlidir. Sağlıklı bir yaşam için düzenli kontroller ve doktor tavsiyeleri önemli olduğu unutulmamalıdır.
